พระสหาย 4ขาแห่งมาซิโดเนีย

ภาพประกอบ – นี่คือรูปสลักสุนัขของเจนนิ่ง (Jennings Dog) ซึ่งเป็นรูปสลักหินอ่อนสุนัขสมัยโรมันของ “เฮนรี่ คอนสแตนติน เจนนิ่ง” (Henry Constantine Jennings) ที่ได้รับการยืนยันว่าถอดแบบจำลองมาจากรูปหล่อสำริดสมัยกรีกโบราณอีกทอดหนึ่ง ซึ่งเชื่อได้ว่าเจ้าเพริตัสอาจจะมีรูปร่างหน้าตาแบบนี้นี่ล่ะครับ

Advertisement

เมื่อกล่าวถึงสัตว์คู่ใจของพระเจ้าอเล็กซานเดอร์มหาราชแห่งมาซิโดเนียแล้ว ทุกคนมักจะคิดถึง “บูเกฟาลัส” หรือ “บูเกฟาลุส” ม้าศึกสีดำคู่พระทัยอันโด่งดัง แต่จริงๆแล้วพระเจ้าอเล็กซานเดอร์ฯก็ยังมีสัตว์เลี้ยงคู่พระทัยอีกตัวหนึ่ง แถมมันยังได้ออกรบเคียงข้างพระองค์ตราบจนลมหายใจสุดท้ายอย่างแท้จริง มันก็คือสุนัขที่มีชื่อว่า “เพริตัส” (Peritas)

สำหรับความเป็นมาของเพริตัสนั้นมีปรากฏอยู่ในบันทึกของนักเขียนจดหมายเหตุชาวโรมันนามว่า “พลินีผู้เฒ่า” (Pliny the elder) ได้รายงานว่า “พระเจ้าอเล็กซานเดอร์แห่งโมลอสเซี่ยน” (Alexander the Molossian) ผู้ทรงเป็นกษัตริย์แห่งเอปิรุส (Epirus) และยังทรงเป็นพระเชษฐาของพระนางโอลิมเปียส (Olympias) พระมารดาของเจ้าชายอเล็กซานเดอร์แห่งมาซีดอน หรือกล่าวคือพระเจ้าอเล็กซานเดอร์แห่งโมลอสเซี่ยนพระองค์นี้ทรงเป็นพระปิตุลา (ลุง) ของพระเจ้าอเล็กซานเดอร์มหาราชได้ทรงประทานสุนัขตัวหนึ่งที่สามารถล้มสิงโตและช้างได้ให้กับพระนัดดาในวัย 11 ชันษา แต่กระนั้นในบันทึกของพลินีก็ไม่ได้ระบุว่าหมาตัวนี้ชื่อว่าอะไรและเป็นสายพันธุ์อะไร แต่กลับไปปรากฏในหนังสือของพลูตาร์ค (Plutarch) ว่าสุนัขตัวนี้มีชื่อว่าเพริตัส ซึ่งมีความหมายคือเดือนมกราคมในภาษากรีกนั่นล่ะครับ

ส่วนเรื่องสายพันธุ์ของเพริตัสนั้นกลับเป็นปริศนายิ่งกว่า เพราะแทบไม่มีหลักฐานที่เป็นภาพจิตรกรรมหรืองานประติมากรรมใดๆที่แสดงภาพของเพริตัสอย่างเด่นชัดเทียบเท่ากับบูเกฟาลัสเลย จึงทำให้มีการสันนิษฐานหรือคาดคะเนออกเป็นสองทางว่า

– เพริตัสอาจจะเป็นสุนัขพันธุ์เกรย์ฮาวนด์ (Greyhound) ซึ่งเป็นสุนัขโบราณที่ชนชั้นสูงในแถบแนวชายฝั่งเมดิเตอร์เรเนียนนิยมเลี้ยงไว้เพื่อล่าสัตว์อยู่แล้ว โดยอ้างอิงกับภาพประติมากรรมกระเบื้องประดับที่นครเพลลา (Pella) ราชธานีของอาณาจักรมาซีดอนเป็นรูปพระเจ้าอเล็กซานเดอร์ฯกำลังทรงล่ากวางตัวหนึ่ง โดยมีสุนัขรูปร่างบอบบางแบบเกรย์ฮาวนด์ประดับอยู่ด้วย

– บางกระแสก็เชื่อกันว่า มันน่าจะเป็นสุนัขสายพันธุ์โมลอสซุส (Molossus) ซึ่งเป็นสุนัขโบราณขนาดยักษ์ที่ชาวกรีกกลุ่มโมลอสเซี่ยน (Molossians) ได้เพาะพันธุ์ขึ้นมาเพื่อเป็นสุนัขล่าสัตว์ขนาดใหญ่อย่างพวกหมีและสิงโตโดยเฉพาะเมื่อหลายพันปีก่อนมากกว่า และกอปรกับผู้ที่ประทานเพริตัสให้กับเจ้าชายอเล็กซานเดอร์ คือพระเจ้าอเล็กซานเดอร์แห่งเอปิรุสก็ทรงมีถิ่นฐานมาจากเมืองโมลอสเซี่ยนมาก่อนด้วยแล้ว จึงทำให้เชื่อได้ว่าเพริตัสน่าจะเป็นสุนัขสงครามสายพันธุ์นี้มากกว่านั่นล่ะครับ

สำหรับเรื่องราวความผูกพันระหว่างพระเจ้าอเล็กซานเดอร์ฯและเจ้าเพริตัสนั้นได้ปรากฏอย่างเป็นกิจจะลักษณะครั้งแรกในการศึกที่กัวกาเมเล่า (Battle of Guagamela) โดยพลินีได้เล่าว่า ในขณะที่พระองค์ทรงควบม้าบุกทะลวงเข้าไปจนถึงใจกลางกองทัพเปอร์เซียได้แล้วนั้น พระเจ้าอเล็กซานเดอร์กลับได้เผชิญกับช้างศึกของฝ่ายกองทัพเปอร์เซียเข้าอย่างจัง (ซึ่งก็ต้องตรงตามหลักฐานก่อนหน้านั้นว่ากองทัพเปอร์เซียได้นำช้างศึกมาเข้าร่วมในศึกคราวนั้นด้วยจริง) แต่เจ้าเพริตัสก็ได้แสดงความซื่อสัตย์ภักดีต่อผู้เป็นนายด้วยการบุกกระโจนเข้างับเข้าริมฝีปากช้างศึกตัวหนึ่งอย่างแรง จนทำให้ช้างเชือกนั้นเกิดอาการตื่นตระหนกและหันหนีไปในที่สุด ส่วนความในอีกตำนานหนึ่งก็เล่าว่า เมื่อครั้งพระเจ้าอเล็กซานเดอร์บุกโจมตีแคว้นมัลลวะ (Mallian , Malavas , Malwas)ในอินเดียนั้น พระองค์ได้ทรงนำกำลังบุกเข้ายึดมัลลวะป้อมด้วยการปีนขึ้นป้อมค่ายฝ่ายมัลลวะด้วยพระองค์เอง แต่พระเจ้าอเล็กซานเดอร์ฯกลับทรงเสียท่าข้าศึกที่มีกำลังมากกว่าหลายเท่าเข้ารุมล้อมโจมตีจนถูกตัดขาดจากกองทหารองครักษ์ไปในที่สุด นายทหารองครักษ์ผู้มีนามว่า “เลโอนาตุส” (Leonnatus) จึงได้ตัดสินใจปล่อยเจ้าเพริตัสออกไปเพื่อให้ตามหาและปกป้องผู้เป็นนายของมันเอาไว้ก่อน ซึ่งเจ้าสุนัขผู้ซื่อสัตย์ตัวนี้ก็กัดฟันบุกฝ่าคมหอกคมดาบของกองทัพศัตรูเข้าไปพบกับพระเจ้าอเล็กซานเดอร์ได้ในที่สุด และด้วยกำลังอันมหาศาลและความดุร้ายของมัน จึงทำให้พวกมัลลวะต่างตกตะลึงและหวาดกลัวเป็นอันมาก เพราะว่าพวกเขาไม่เคยพบกับสุนัขที่จะตัวใหญ่และทรงพลังแบบนี้มาก่อน เหล่าทหารมัลลวะจึงตัดสินใจใช้หอกซัด (Javelin) ระดมซัดขว้างใส่เพริตัสแทนที่จะเข้าไปสู้กับมันในระยะประชิด แต่เจ้าสุนัขตัวนี้ก็ยังคงกัดฟันต่อสู้เพื่อปกป้องพระเจ้าอเล็กซานเดอร์ฯอย่างสุดกำลังของมัน โดยที่มิได้คำนึงถึงอาการบาดเจ็บของตัวเองแต่อย่างใด และเมื่อเหล่าทหารองครักษ์สามารถตีฝ่าวงล้อมข้าศึกเข้ามาช่วยพระเจ้าอเล็กซานเดอร์ฯได้แล้ว เจ้าเพริตัสผู้ซื่อสัตย์ก็ค่อยๆคลานไปทรุดตัวลงสิ้นใจตายบนหน้าตักของผู้เป็นนายของมันในที่สุดครับ

สำหรับความตายของเพริตัสนั้นสร้างความเจ็บปวดอย่างแสนสาหัสให้กับพระเจ้าอเล็กซานเดอร์ฯเป็นอันมาก จนทำให้พระองค์ทรงกรรแสงร่ำไห้ให้กับเพื่อนสี่ขาผู้ซื่อสัตย์ตัวนี้เลยทีเดียว และเมื่อครั้งการศึกในป้อมมัลลวะสิ้นสุดลงแล้ว พระองค์จึงได้ทรงสร้างเมืองๆนึงขึ้นในบริเวณนั้น พร้อมกับตั้งชื่อเมืองว่าเพริตัสเพื่อเป็นการสดุดีถึงความรัก ความผูกพัน และความซื่อสัตย์ที่สุนัขตัวนี้มีให้กับพระองค์อีกด้วย

อย่างไรก็ตาม แม้ว่าจะยังไม่มีข้อพิสูจน์หรือการค้นพบว่าเมืองแห่งนี้อยู่ที่ไหนกันแน่ และเพริตัสจะเป็นสุนัขสายพันธุ์ใดอย่างแน่ชัดเลยก็ตาม แต่เรื่องราวของความกล้าหาญและความซื่อสัตย์ของมันก็ยังคงจารึกอยู่ในหน้าประวัติศาสตร์อารยธรรมตะวันตกสืบมาจนทุกวันนี้เช่นกันครับ

โดย..ภาสพันธ์ ปานสีดา

https://en.wikipedia.org/wiki/Peritas
http://dogknowledge.net/dog-stories-and-facts/dog-curious-facts/peritas-of-macedon-the-dog-of-alexander-the-great.php
https://theblissfuldog.com/blogs/news/91483011-alexander-the-greats-dog-changed-history-by-biting-an-elephant