นักรบทาสแห่งทุ่งทะเลทราย”แมมลุค” (Mamluke)

แม้จะดูเหมือนว่าตลอดหน้าประวัติศาสตร์ยุคกลางจะไม่มีใครอาจหยุดยั้งการรุกรานของพวกมองโกลเอาไว้ได้ หากแต่ยังมีกองกำลังหนึ่งที่สามารถยับยั้งการรุกรานของพวกมองโกลเอาไว้ได้สำเร็จ พวกเขาก็คือ “แมมลุค” (Mamluke)

พวกแมมลุค , มาเมลุค หรือ มัมลุค (Mameluke, mamluq, mamluke, mameluk – สุดแล้วแต่จะเรียก) พวกเขาคือกองกำลัง “ฆูลัม” (Ghulam) หรือ “นักรบทาส” ที่ราชสำนักอาหรับเลี้ยงเอาไว้มาแต่ยุคจักรวรรดิอับบาสิยะห์ในศตวรรษที่ ๙ โดยพวกเขาเหล่านี้ล้วนแต่เป็นทาสที่เป็นชนเผ่าเร่ร่อนหรือชนกลุ่มน้อยเผ่าต่างๆในเอเชียกลางและแถบยูเรเซีย ซึ่งพวกอาหรับจะคัดเลือกทาสชั้นดีมาเข้ารีตเป็นอิสลามและฝึกฝนคนพวกนี้อย่างเข้มงวด จนทำให้พวกเขากลายเป็นนักรบที่มีทั้งความห้าวหาญและจงรักภักดีต่อนายเหนือหัวในที่สุด

Advertisement

ครั้นเมื่อราชวงศ์อัยยูบิยะห์ (Ayyubids) ที่ปกครองอียิปต์และซีเรียมาตั้่งแต่ศตวรรษที่ ๑๒ เริ่มเสื่อมอำนาจลงจากการชิงอำนาจภายในราชวงศ์ และกอปรการคุกคามอย่างไม่สิ้นสุดของกองทัพครูเสดจากยุโรปในศตวรรษที่ ๑๓ นั้น จึงทำให้พวกกองกำลังฆูลัมในอียิปต์เริ่มไม่พอใจต่อความอ่อนแอของนายเหนือหัว พวกเขาจึงลุกฮือขึ้นโค่นล้มราชสำนักและตั้งตนเป็นเจ้าเสียเอง นี่จึงเป็นสาเหตุที่ทำให้พวกเขาได้ชื่อว่าแมมลุคอันแปลว่า “กษัตริย์ทาส” (Slave king) นั้นเอง

หลังจากพวกแมมลุคขึ้นครองแผ่นดินอียิปต์ได้ไม่นาน ข่าวการล่มสลายของกรุงแบกแดดและความพินาศของดามัสกัสด้วยน้ำมือของกองทัพมองโกลในปี ค.ศ. ๑๒๕๘ ก็มาถึงอียิปต์ ผู้นำของพวกแมมลุคหรือองค์สุลต่านในเวลานั้นก็คือ “คูตูช” (Qutuz) ได้ประกาศสงครามกับพวกมองโกล และมีชัยชนะครั้งใหญ่เหนือพวกมองโกลได้ที่ยุทธการอัยน์ ญาลูต (Battle of Ain Jalut) ในปาเลสไตน์ปี ค.ศ.๑๒๖๐ ซึ่งชัยชนะของพวกแมมลุคในคราวนั้นนับเป็นความปราชัยครั้งใหญ่ของพวกมองโกลอย่างที่ไม่เคยมีมาก่อนเลยทีเดียว และสุลต่านแมมลุคองค์ต่อมาคือ “ไบบาร์” (Baibars , Baybars) ผู้มีฉายาว่า “พยัคฆราช” (The great panther) ผู้เคยเอาชนะกองทัพฝรั่งเศสมาแล้วในสงครามครูเสดครั้งที่ ๗ มาแล้วนั้นก็สามารถผลักดันพวกมองโกลให้ถอยร่นกลับไปในอิรักได้ และทำให้พวกมองโกลไม่กล้าข้ามพรมแดนมาโจมตีซีเรียอีกเลย

นับตั้งแต่นั้นมา ไม่เพียงแต่พวกแมมลุคจะปกป้องซีเรียเอาไว้ได้เท่านั้น พวกเขายังสามารถขับไล่และทำลายรัฐครูเสดที่ยังคงหลงเหลืออยู่ในดินแดนปาเลสไตน์และเลอวองต์ (Levent) ได้จนหมดสิ้น จึงทำให้พวกแมมลุคกลายเป็นอาณาจักรมุสลิมที่ยังคงความแข็งแกร่งและความเป็นเอกราชแต่เพียงผู้เดียวในตะวันออกกลางมาอย่างยาวนานกว่า ๒๐๐ ปีเลยทีเดียว

เรื่องก็เป็นฉะนี้แล…

เรื่องโดย..ภาสพันธ์ ปานสีดา